Arapça Metin
اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَٓاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًاۖ وَجَعَلْنَا الْاَنْهَارَ تَجْر۪ي مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَر۪ينَ
Türkçe Transcript (*)
Elem yerav kem ehleknâ min kablihim min karnin mekkennâhum fî-l-ardi mâ lem numekkin lekum ve erselnâ-ssemâe ‘aleyhim midrâran ve ce’alnâ-l-enhâra tecrî min tahtihim fe-ehleknâhum biżunûbihim ve enşe/nâ min ba’dihim karnen âḣarîn(e)
✅ En’am 6. Ayet Çevirisi
Kendilerinden önce, yeryüzüne — henüz size mekân olan değil — egemen kıldığımız nesillerin nicesini helak ettiğimizi görmediler mi? Ve onların da üzerine göğü (bulutları) bol bol göndermiş, altlarından akan ırmaklar kılmıştık. Fakat günahlarından dolayı onları helak ettik ve arkalarından, yeniden başka nesiller (için yeryüzünü) inşa ettik.
🧾 1. “— henüz size mekân olan değil —” ifadesi gramer açısından neden uygundur?
Bu ifade, En‘âm Suresi 6:6 ayetindeki şu Arapça yapıya dayanır:
مَا لَمْ نُمَكِّن لَكُمْ
“Henüz size sağlamlaştırmadığımız (bir şey)”
⬇ Bu yapının çözümü:
| Parça | Anlam |
|---|---|
| ما | Olumsuzluk edatı → “Henüz … olmayan” |
| لَمْ نُمَكِّن | Biz sağlamlaştırmadık |
| لَكُمْ | Sizin için / size yönelik |
Bu yapı aslında eksiltili bir cümledir; neyin sağlamlaştırılmadığı, bir önceki ifadeden (yani “yeryüzü” – فِي الْأَرْضِ) anlaşılır.
Dolayısıyla Türkçeye aktarılırken bu eksilti şu şekilde giderilir:
“yeryüzüne — henüz size mekân olan değil — egemen kıldığımız”
Burada:
- “henüz … olmayan” → ما لم karşılığı
- “size mekân olan” → لَكُمْ ifadesiyle tam örtüşür
- “egemen kıldığımız” → مَكَّنَّاهُمْ → onlara yerleştirme/güç verme
✅ Sonuç:
Bu yapı hem gramere hem de bağlamsal anlam aktarımına tamamen uygundur.
Çünkü “size henüz mekân olan değil” ifadesiyle Kur’an’daki eksiltili nesne Türkçede netleştirilmiştir.
🧾 2. “(için yeryüzünü)” parantezi neden gereklidir?
Ayetin ikinci kısmında şu ifade geçer:
وَأَنشَأْنَا مِن بَعْدِهِمْ قَرْنًا آخَرِينَ
“Ve onların ardından başka bir nesil oluşturduk / inşa ettik”
Burada “inşa ettik” fiili doğrudan “başka bir nesil” nesnesine bağlanıyor. Ancak bağlamda bir önceki yapı ile bu fiil arasında yerleşim, düzen ve ortam anlamında yeryüzü yine işin içindedir. Çünkü:
- Önceki nesillerin helakı yeryüzüyle ilgilidir:
→ “yeryüzüne egemen kıldık”
→ “ırmaklar, gökten bol su” = coğrafî sistem - Yeni nesil inşa edilmekteyse, bu yalnızca biyolojik varoluş değil, yeni bir düzenin kurulması anlamına da gelir.
- “Enşa’nâ” (أنشأنا) fiili, hem canlılar, hem de düzenler / yeryüzü / toplumlar için kullanılır. Bu yüzden anlam genişletilmesi bağlamdan meşrudur.
📌 Parantez kullanımı neden gereklidir?
- Arapçada açıkça “yeryüzü” kelimesi geçmez.
- Ancak önceki cümlede yeryüzü bağlamı baskındır.
- “İnşa ettik” fiili bu bağlamdan dolayı hem nesli hem de onun yaşayacağı mekânı kapsar.
Dolayısıyla:
“başka nesiller (için yeryüzünü) inşa ettik”
şeklinde parantezli ifade kullanmak:
- ✅ Lafzen ihlal içermez
- ✅ Anlamı güçlendirir
- ✅ Yorumla kelime eklemez; yalnızca bağlamı açar
✅ SONUÇ:
| Unsur | Savunma |
|---|---|
| “Henüz size mekân olan değil” | “ما لم نمكِّن لكم” ifadesinin Türkçede eksiltili karşılığının yerli yerinde verilmesidir. Hem dil hem anlam açısından uygundur. |
| “(için yeryüzünü)” | Arapçada geçmeyen ama ayetin önceki bağlamı ve fiilin kapsamı gereği anlamın açılması için parantez içinde verilmiş, meşru ve doğru bir yorumdur. |
| Genel yapı | Ayet Türkçeye anlam kaybı olmadan, zenginleştirilerek çevrilmiştir. |
Felsefeye Giriş 