Arapça Metin
اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ
Türkçe Transcript (*)
Unzur keyfe keżebû ‘alâ enfusihim(c) vedalle ‘anhum mâ kânû yefterûn(e)
En’am Suresi 24. Ayet Çevirisi
“Bir bakıp düşünsenize! Nasıl da kendileri aleyhine tekzip yaptılar ve böylece uydurdukları iftiralar da onlardan kaybolsun.”
📌 Not: Buradaki “kaybolsun” ifadesi, fiilin harekesiz yazımı esas alınarak yapılmış bir tercihtir. Çünkü وَضَلَّ kelimesi harekeli halde mâzi (kayboldu) olarak okunur; fakat harekesiz yazımda gramer bakımından üç ihtimal de mümkündür:
- Kayboldu (geçmiş)
- Kayboluyor / kaybolur (şimdiki-geniş)
- Kaybolsun (emir/dilek)
1. Bağlantı (6:23 → 6:24)
6:23: Onların fitnesi (mazeretleri) şu oldu:
“Vallahi, Allah bizim Rabbimiz iken biz müşrikler değildik.”
Burada müşrikler kendilerini savunmaya kalkıyor; fakat bu savunma aslında kendi aleyhlerinedir.
6:24: Hemen ardından Allah buyuruyor:
“Bir bakıp düşünsenize! Nasıl da kendileri aleyhine tekzip yaptılar ve uydurdukları iftiralar da onlardan kaybolsun.”
(Burada “yalan söylediler” yerine “tekzip yaptılar” denmesi bilinçli bir tercihtir. Çünkü kıyamet günü doğrudan yalan söylemek mümkün olmayacağından, onların sözleri savunma maksatlı, çelişkili bir tekzip olarak değerlendirilmiştir.)
2. Mantıksal Zincir
- Fitne (6:23): Onların çelişkili, iki anlamlı savunmalarıdır.
- Bir yandan müşriklik yaptıklarını kabul ediyorlar ama bunu “Allah’a değil başka şeylere” yaptıklarını söyleyerek hafifletmeye çalışıyorlar.
- Diğer yandan “Allah Rabbimiz iken müşrik olmadık” diyerek, şirklerini Allah’ın Rabliğinin dışında göstermeye çalışıyorlar.
- Tekzip (6:24): Bu bahane aslında kendi aleyhlerine dönüyor. Çünkü böyle diyerek “Allah’ı Rab edinmedik” demiş oluyorlar.
- İftiraların kaybolması (6:24): “Biz iftiraları Allah’a değil, başka şeylere uydurduk” diyerek kendilerini savunuyorlar.
3. Çeviri İçin Savunma
“Bir bakıp düşünsenize! Nasıl da kendileri aleyhine tekzip yaptılar ve böylece uydurdukları iftiralar da onlardan kaybolsun.”
Bu çeviri 6:23 ile 6:24’ün anlam bütünlüğünü yansıtır çünkü:
- “Kendileri aleyhine tekzip” → 6:23’teki söz (“Allah Rabbimiz iken biz müşrikler değildik”) onları itiraf ve inkâr arasında bırakır. Bu söz, kendi savunmalarını çürütmektedir.
- “İftiraların kaybolması” → Onların iftiraları Allah’a değil, rab edindikleri başka varlıklara idi. “Biz Allah’ı Rab kabul ettiğimizde müşrik değildik” demeleriyle iftiralarının da Allah’a yönelmediğini iddia etmiş olurlar.
📌 Sonuç
- En‘âm 6:23 → Müşriklerin savunma denemesi.
- En‘âm 6:24 → Bu savunma aslında kendi aleyhlerine dönüyor; hem çelişkili hem de kendilerini tekzip eden bir nitelik taşıyor.
“Sonra: ‘Vallahi, Allah bizim Rabbimiz iken biz müşrikler değildik’ demek dışında başkaca fitneleri olmadı.” ayetinde bu söze boşuna fitne denmiyor. Çünkü üzerinde düşünülmesi gereken, çelişkili bir ifadedir. Bu söz tek başına yalan sayılamaz ama müşrikler onu savunma olarak kullanmaktadır.
Felsefeye Giriş 